Medewerkers mbo 1 + 2: de juiste plek in het zorgteam

Op 8 november vorig jaar organiseerde het Zorgpact een koploperontmoeting over zorgopleidingen op mbo niveau 1 en 2. We spraken met elkaar over het belang van deze studenten voor de arbeidsmarkt. Alle aanwezigen voelden de urgentie om hen een goede plek te geven in de functiemix van zorgteams. Daarom hebben zij zich op dit thema verenigd in een zogenaamde ‘coalitie’. Wat heeft deze coalitie de afgelopen maanden gerealiseerd op dit thema? Anne Marie Bas, van Koploper Wijkleerbedrijf Den Haag, licht toe.

Personeelstekort

Gezien de stijgende vraag naar zorgpersoneel, is het optimaal inzetten van mbo 1- en 2 geschoolde medewerkers een actueel onderwerp. In het recent uitgebracht actieprogramma Werken in de Zorg van het ministerie van VWS worden bijvoorbeeld taakherschikking en jobcarving als mogelijke oplossingsrichtingen voor het tekort genoemd. Ook Anne Marie Bas, van Koploper Wijkleerbedrijf Den Haag, ziet kansen: “Er is een personeelstekort die we met niveau 3, 4 en 5 (6) niet gaan oplossen. Er is een groot potentieel aan medewerkers mbo-1 en -2, waarvan sommige mensen een wat langere afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Maar dat zegt nog niets over hun kwaliteiten. Kortom, hier kunnen we een match maken.”

Geen onderbouwd antwoord

Bas licht toe waarom dit thema haar aan het hart gaat: “Ik heb de afgelopen jaren veel functies niveau 1 en 2 zien verdwijnen uit de zorg. Ik werk voor een organisatie die met name kansen wil creëren voor mbo-1 en -2 en heb geprobeerd uit te zoeken waarom dit gebeurde. Ik heb geen onderbouwd antwoord kunnen vinden. Zelf heb ik lang in de ouderenzorg gewerkt en ervaren wat de meerwaarde van deze medewerkers kan zijn. Ik zie graag deze medewerkers weer terugkomen in de zorg.”

Coalitie

Daarom heeft Bas, samen met andere koplopers en een regionaal Zorgpact, besloten een groepje te vormen rond dit thema. Deze ‘coalitie’ bestaat uit: Anne Marie Bas (Koploper Wijkleerbedrijf Den Haag), Willemien Looymans (Koploper Zorgwacht), Jacqueline Karsten (Koploper Buurtverbinding/Landlustlab), Wilma Jansen (Zorgpact Kennemerland, Amstelland en Meerlanden), Lies Graafsma (Onderwijsadviseur LYSK) en Özlem Yalvaç en Marion Sieh (landelijk Zorgpactteam). Waarom heeft Bas zich aangesloten bij deze groep? “Voor mij houd het thema in dat we goed onderzoeken welke hobbels het inzetten van mbo-1 en -2 in de weg staan, of dat nu richtlijnen, regelgeving of interpretatie daarvan is. Om vervolgens deze hobbels met elkaar proberen weg te nemen.”

Aan de slag

Wat heeft de coalitie van Koplopers en regionaal Zorgpact de afgelopen maanden gerealiseerd op dit thema?
De groep is samen aan de slag gegaan: ten eerste wordt in kaart gebracht wie of wat van invloed is of niveau 1 en 2 een plek krijgt binnen het functiehuis. Zo blijkt bijvoorbeeld dat het kwalificatiedossier van niveau 2 (opleiding Dienstverlening Zorg en Welzijn) niet eenduidig is over welke vaardigheden op het gebied van Algemeen Dagelijkse Levensverrichtingen (ADL) moeten worden aangeleerd. De koplopers hebben ervaren dat sommige onderwijsinstellingen minimaal aandacht hebben voor ADL- taken binnen de opleiding, terwijl dit basisvaardigheden zijn die niveau 2 nodig heeft om meerwaarde te kunnen toevoegen aan een zorgteam. Immers, een substantieel deel van de zorgtijd wordt besteedt aan ADL.

Ten tweede wordt gewerkt aan een waardepropositie, een omschrijving wat niveau 1 en 2 medewerkers aan waarde kunnen toevoegen binnen de zorgteams en binnen welke kaders zijn kunnen worden ingezet. De CanMeds blijken hier heel goed voor gebruikt kunnen worden als gezamenlijke taal en referentiekader voor de verschillende rollen die zorgprofessionals vervullen in de zorg voor hun cliënten.

Tenslotte verzamelt de coalitie goede voorbeelden van het inzetten van niveau 1 en 2 geschoold personeel. Voorbeelden uit allerlei domeinen zijn welkom, zoals de VVT, gehandicaptenzorg, ziekenhuizen en revalidatie. Deze voorbeelden worden gebruikt om handreikingen voor het werkveld op te stellen, voor het samenstellen van een functiemix waarin ook de niveau 1 en 2 medewerkers een juiste plek in het zorgteam krijgen.

Een goed begin

Volgens Bas zijn deze stappen een goed begin: “Op de lange termijn hoop ik dat mbo-1 en -2 medewerkers weer duurzaam ingezet gaan worden in de zorg. Dat betekent met een passende functieomschrijving met taken die passen bij de huidige ontwikkelingen in de zorg en ter ontlasting van andere functies waar een tekort aan is. Een functie die ingebed is in het functiegebouw van organisaties. Hiervoor moeten de kwalificatiedossiers en de opleidingen bijvoorbeeld ook verder aansluiten op de vraag die er is.”

Meer interesse en/of zelf een goed voorbeeld voor dit thema? Laat het de initiatiefgroep weten? Dit kan via: m.sieh@zorgpact.nl